ARAÇ ALIM SATIMINDA AYIPLI MAL

Araç Alım Satımında Ayıplı Mal: Haklarınız Nelerdir?

Araç alım satımı, hem bireyler hem de şirketler açısından önemli bir işlem olup, taraflar arasında ciddi maddi yükümlülükler doğurur. Özellikle ikinci el araç piyasasında sıkça karşılaşılan sorunlardan biri de ayıplı mal durumudur.

Peki, bir araç ayıplı çıktıysa alıcının hakları nelerdir? Satıcının sorumluluğu ne kadardır? Bu makalemizde, Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde “ayıplı mal” konusunu araç alım satımı özelinde ele alacağız.

Ayıplı Mal Nedir?

Türk Borçlar Kanunu’nun 219. maddesine göre, ayıplı mal, alıcıya teslim edildiği sırada:

• Sözleşmede kararlaştırılan nitelikleri taşımayan,

• Normal kullanım amacı bakımından beklenen faydayı sağlamayan,

• Satıcının beyan ettiği özellikleri barındırmayan mallardır.

Bu kapsamda, bir aracın kazalı olması, kilometre bilgisinin düşürülmesi (kilometre düşürme), motor, şanzıman veya yürüyen aksamında gizli bir arıza bulunması gibi durumlar ayıplı mal kapsamına girer.

Açık ve Gizli Ayıp Nedir?

• Açık ayıp, alıcının aracı teslim alırken kolaylıkla fark edebileceği kusurlardır (örneğin gözle görülebilen boya çizikleri).

• Gizli ayıp ise ilk bakışta fark edilemeyen ancak zamanla ortaya çıkan, aracın değerini ve kullanımını etkileyen kusurlardır (örneğin motor arızası, şasi eğriliği, hava yastığının çalışmaması vb.).

  
  

Alıcının Seçimlik Hakları Nelerdir?

Türk Borçlar Kanunu’nun 227. maddesi gereğince, ayıplı bir araç satın alan alıcı, aşağıda sıralı seçimlik haklara sahiptir. Hukuki süreç yürütecek olan alıcı seçimlik haklardan birini seçerek hukuki sürece başlamalıdır. Seçimlik haklar şunlardır:

1. Sözleşmeden dönme (İade): Araç iade edilir, ödenen bedel geri alınır.

2. Satış bedelinden indirim isteme: Aracın ayıplı haliyle değerinin tespit edilmesiyle orantılı bir bedel indirimi talep edilir.

3. Ayıplı parçanın ücretsiz onarımı: Eğer mümkünse, satıcıdan masrafları kendisine ait olmak üzere aracın tamirini isteyebilir.

4. Araç ayıpsız misli ile değiştirilmesini isteme: Satıcıdan aynı model ve özellikte ayıpsız bir araçla değiştirme talebinde bulunulabilir (özellikle sıfır araçlarda daha sık uygulanır).

   
   

Satıcının Sorumluluğu ve İspat Yükü

Satıcı, ayıbı bilmediğini ve bildirmediğini ispat etmedikçe sorumluluktan kurtulamaz. Bu nedenle, özellikle araç satıcısı olan gerçek veya tüzel kişiler (galeriler, bayiler vb.), ayıptan doğan zararlardan sorumludur.

Ancak burada önemli bir husus vardır: Alıcı, aracı teslim aldıktan sonra ayıbı derhal veya mümkün değil ise makul bir süre içinde satıcıya bildirmek zorundadır. Aksi halde ayıptan doğan haklarını kaybedebilir.

İkinci El Araçlarda Sık Görülen Ayıplar

• Hasar kaydının gizlenmesi

• Değişen parçaların beyan edilmemesi

• Airbag sisteminin çalışmaması

• Şase ya da direklerde düzeltme yapılmış olması

• Kilometre düşürülmesi

• Ağır mekanik arızaların gizlenmesi

Bu tür kusurlar genellikle gizli ayıp kapsamında değerlendirilir ve dava konusu olabilir.

Dava ve Zamanaşımı Süresi

Alıcının ayıplı maldan doğan haklarını kullanabilmesi için, ayıbı öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl içinde dava açması gerekir. Ancak alıcı, ayıbı hileyle gizlendiğini ispat ederse bu süre zamanaşımına uğramaz.

Sonuç

Araç alım satımı, ciddi bir hukuki sorumluluk doğurur. Özellikle ikinci el araç alımlarında, alıcının dikkatli olması kadar, satıcının da malın ayıplarını dürüstçe bildirmesi gerekir. Araçta ayıp olduğunu düşünen alıcılar, bir hukuk uzmanından destek alarak süreci en doğru şekilde yönetmelidir.

Hukuki destek ve ücretsiz ilk sözlü danışmanlık için bizimle iletişime geçebilirsiniz.